ر افقي در عمق خاک مي?رويند. ازگره?ها و تکمه?هاي آن گياه جديدي ظاهر مي?شود که در شرايط مناسب در خاک در مدت کوتاهي مي?رويد و ناحيه?اي را فرا مي?گيرد (ارزاني، 1384).

3-1-3- تجزيه شيميايي نمونه?ها
الف- تعيين رطوبت66: براي تعيين ماده خشک ورطوبت موجود در نمونه?ها که به?صورت هوا خشک آماده شده بود از حرارت خشک آون در دماي 100- 95 سانتي?گراد وفشار 100 ميلي?متر جيوه به مدت 5 ساعت استفاده شد. بعد از خشک کردن نمونه?ها به ديسکاتور منتقل شده و بعد از سرد شدن توزين گرديد. اندازه?گيري وزن نمونه?ها قبل و بعد از خشک شدن با ترازوي حساس با دقت 001/0 گرم انجام شد(تقي زاده، 1386).
ب- تعيين پروتئين?خام67: مقداري از نمونه خشک شده را پس از هضم به وسيله اسيد سولفوريک غليظ به دستگاه کجدال اتوماتيک(Analyzer1030 utoKjeltecA) دارد ومقدار پروتئين آن قرائت گرديد.
پ- تعيين خاکستر68: مقدار 2 گرم نمونه خشک شده را وزن کرده داخل کروزه چيني ريخته ودر کوره با درجه حرارت 600 درجه سانتي?گراد وبه مدت 2 ساعت و تا حصول وزن ثابت نگهداري شد. سپس به ديسکاتور منتقل شده و پس از سرد شدن توزيع گرديد(تقي زاده، 1386).
100× وزن نمونه/ وزن ظرف- وزن نمونه با ظرف بعد ازسوختن = درصد خاکستر
ت- تعيين چربي?خام69: اندازه?گيري چربي خام به روش سوکسله وحلال دي?اتيل اتر و به مدت 6 ساعت انجام شده براي اين منظور مقدار 2 گرم نمونه خشک شده در دستگاه سوکسله قرار داده وساير اعمالي که در ارتباط با استخراج چربي از نمونه?ها صورت گرفت مطابق با پيشنهاد و راهنماي دستگاه انجام گرفت.
د- تعيين الياف?خام70 : مقدار 2 گرم نمونه خشک چربي گرفته شده را تحت تأثير محلول?هاي هضم?کننده(اسيد سولفوريک 25/1 درصد به مدت 30 دقيقه وهيدروکسيد 25/1 درصد به مدت 30 دقيقه وتعداد 15 سي?سي الکل اتيليک) قرار داده سپس پس?مانده را خشک کرده و در کوره با حرارت 600 درجه سانتي?گراد خاکستر نموده، سپس تعداد خاکستر حاصل شده را از وزن پس?مانده خشک شده کم کرده و با استفاده از فرمول زير به وزن نمونه نسبت داده تا درصد فيبرخام بدست آيد(تقي زاده، 1386).
100 ×وزن نمونه/ وزن کروزه با خاکستر- وزن کروزه با الياف = درصد فيبر خام
خ- اندازه?گيري NDF (عصاره?گيري با شوينده خنثي): براي تعيين الياف نامحلول در محلول پاک?کننده خنثي يا NDF، محلول شوينده خنثي تهيه شد. پس از آماده نمودن محلول، يک گرم نمونه را داخل لوله آزمايش ريخته و100 ميلي?ليتر از اين محلول را به آن اضافه کرده وسپس لوله?ها حرارت داده شدند تا محلول به جوش آمد. بعد از 5 دقيقه جوشيدن دما را کم نموده و بعد از برگشت يک ساعت دوباره حرارت را زياد نموده تا محلول دوباره جوش آمده آن?گاه محلول را صاف کرده و بعد از شست?وشو با آب مقطر داغ براي 3 مرتبه و سپس استن نمونه در آون خشک گرديد. بعد از خشک شدن بقايا، درصد NDF از فرمول زير محاسبه شد (تقي‎زاده، 1386).
100 × وزن نمونه/ (وزن کروزه خالي- وزن کروزه به علاوه الياف = درصد NDF
ح- اندازه?گيري ADF (ديواره?سلولي عاري از همي?سلولز): براي تعيين ADF ابتدا محلول مورد نياز تهيه گرديد. براي اين منظور مقدار 20 گرم استيل?تري?متيل?آمونيوم?برومايد را در يک ليتر محلول اسيد سولفوريک يک نرمال حل گرديد. سپس يک عدد کاغذ صافي خشک را وزن نموده تعداد يک گرم نمونه خشک شده مورد نظر و100 ميلي?ليتر محلول فوق را در يک بشر 500 ميلي ريخته و با ثابت نگه داشتن حجم به مدت يک ساعت جوشانيده شد. سپس محلول حاصل را از روي کاغذ صافي وزن شده عبور داده، پس مانده را 3 مرتبه با آب مقطر داغ شسته ومجدداً پس مانده را 2 مرتبه با استون شسته شد. پس?مانده روي کاغذ صافي را به مدت 8 ساعت در آون 100 درجه خشک گرديد. پس از سرد نمودن در در ديسکاتور وزن گرديد. براي محاسبه کاغذ صافي حاوي پس?مانده را در کوره 500 درجه سانتي?گراد به مدت 3 ساعت سوزانيده و وزن خاکستر را بدست آورديم. درصد ADF از فرمول زير محاسبه شد(تقي زاده، 1386).
100 ×وزن نمونه/ ( وزن کروزه خالي – وزن کروزه بعلاوه الياف) = درصد ADF

3-1-4 – دام مورد استفاده و نحوه آماده?سازي دام
دراين تحقيق از سه رأس گوسفند نر بالغ نژاد تالشي، هم‌وزن(ميانگين 6/2 ± 65)، فيستوله?گذاري شده استفاده گرديد. ابتدا کليه موارد بهداشتي متداول(اعم از واکسيناسيون، پشم‌چيني، سم‌چيني، خوراندن قرص‌هاي ضدانگل) در مورد دام‌ها اعمال گرديد، سپس طي عمل جراحي برروي شکمبه گوسفندان آزمايشي، فيستوله نصب شد. بدين ترتيب که حيوان 24 ساعت قبل از عمل جراحي تحت پرهيز غذا و آب قرار گرفت. سپس درهنگام جراحي داروي آرام‌بخش زايلازين‌ هيدروکلرايد71 به ‌حيوان تزريق گرديد به هردام به‌ازاي هرکيلوگرم وزن متابوليکي مقدار 05/0 از داروي آرام?بخش). ناحية گودي‌کمري ‌چپ72پس از تراشيدن و ضدعفوني با تزريق داروي ليدوکائين‌ هيدروکلرايد73 در بافت پوست، ماهيچه و زيرپوست و ديوارة شکمبه، بي‌حس گرديد و سپس به‌کمک اسکالپل بر روي پوست برشي به ‌طول 12-10 سانتي‌متر به موازات قوس دنده‌ها و در فاصله دو سانتي‌متري زائدة‌ عرضي مهره‌ها ايجاد شد، عضلات مورب خارجي و داخلي، عضلة عرضي و صفاق نيز در همين امتداد و به‌کمک قيچي بريده شدند، پس از خارج کردن شکمبه، اطراف عضو به‌کمک تامپون‌هاي مرطوب پوشانده شده تا از ورود ترشحات شکمبه به درون حفره شکم جلوگيري شود. پس از شکافتن عضلات‌شکمي و فاسيا و صفاق قسمتي از ديوارة شکمبه که مشخص شده به‌وسيله پنس بيرون آورده و محل برش شکمبه را به کمک سرم فيزيولوژي استريل شستشو داده و شکمبه به محل اصلي خود بازگردانده شده و به‌کمک نخ غيرقابل جذب کات‌گوت‌کروميک74 نمره يک، بخيه‌هايي به‌صورت متقاطع ساده به پوست، ماهيچه و ديواره شکمبه در هردو انتهاي قسمت برش داده شده زده شد. شکمبه با يک جفت ميله و دو پيچ به صورت گيره، ثابت و به پوست دوخته شد، پيچ‌ها محکم شدند تا به‌تدريج قسمت خارج شده ديواره شکمبه نکروزه شود. انتهاي نخ بخيه در هردو انتهاي برش به‌گيره گره زده شد تا قسمت خارج شده به‌داخل حفره شکمي نلغزد. محل عمل به‌ مدت دوهفته کاملاً با آنتي‌بيوتيک ضد عفوني شد.
حداقل پنج روز پس از عمل، آنتي‌بيوتيک تزريق و به ‌محل زخم‌ها نيزآنتي‌بيوتيک به ‌منظور ضدعفوني کردن زخم‌ها و حشره‌کش به‌منظور دور کردن مگس‌ها وساير حشرات موذي از محل زخم افشانده75 شد. هرروز پيچ‌ها محکم‌تر ‌شد تا اين‌که پس ازهشت روز، قسمت نکروزه شدة ‌شکمبه همراه گيره‌ها آويزان گرديد. آن‌را جدا کرده و سپس فيستوله‌ها کار گذاشته شد(شکل 3-4). فيستولاي نصب شده از جنس پلي‌اتيلن بوده و قطر دهانه نوع به?کار رفته در اين تحقيق يکصد ميلي‌متر و طول آن در حدود 250 ميلي‌متر بود. حيوانات به‌مدت يک‌ ماه پس از عمل جراحي تحت مداوا با آنتي‌بيوتيک قرار گرفتند و محل قرارگرفتن فيستولا در شکمبه به‌طور روزانه مورد پانسمان و ضدعفوني قرار ‌گرفت.
به‌علت اقامت طولاني مدت حيوانات موردآزمايش درجايگاه مسقف و محصور خود در طول دوره تحقيق جهت جلوگيري از کمبود ويتامين‌ها و عوارض ناشي ازآن(خصوصاً به‌علت نخوردن آفتاب به پوست حيوانات، از ويتامين?هايD,A و C به‌طور تزريقي استفاده ‌شد.

3-1-5- جايگاه حيوانات و مکان انجام آزمايش
بعداز عمل، حيوانات آزمايشي در محل مسقف و محصور، داخل جايگاه‌هاي انفرادي مخصوص آزمايش نگهداري ‌شدند. اين جايگاه طوري طراحي شده بودکه حيوان درآن به‌راحتي جهت آزمايش مهار مي‌شود و ضمناً از آزادي نسبي نيز برخوردار بود. ظروف آب و خوراک متصل به جايگاه‌ها بوده وآب به‌صورت آزاد در اختيار حيوانات قرار ‌گرفت(شکل 3-1).
آزمايش‌هاي تجزيه?پذيري در دامداري دانشکده کشاورزي دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت و آزمايشات توليدگاز در موسسه تحقيقاتي علوم دامي کشور واقع درکرج انجام گرديد.آزمايش طيف‌سنجي مادون قرمز نزديک در مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع کشور واقع در پيکان‌شهر تهران انجام گرديد.

شکل 3-1- مراحل فيستوله?گذاري

3-1-6- روش کيسه نايلوني
در روش کيسه نايلوني نمونه?هاي 10-5 گرمي در داخل کيسه?هاي از جنس الياف پلي?استر مصنوعي که نسبت به تجزيه ميکروبي در شکمبه مقاوم وغيرقابل هضم است با سوراخ?هاي 50 ميکرومتر و ابعاد 18 ×12 سانتي?متري قرارداده و درب کيسه?ها به?وسيله نخ مسدود شد. زمان?هاي انکوباسيون (96، 72، 48، 24، 16، 8، 4، 0) ساعت بود. براي هر تيمار در هر ساعت 3 تکرار تهيه شد به?طوري که درون شکمبه هر دام 1 کيسه قرار داده شد، بدين صورت که قبل از قرار دادن کيسه?ها درون شکمبه حيوان کيسه?ها در داخل کيسه?اي از جنس پلي?استر با قطر منافذ 3 ميلي?متري قرار داده خواهد شد وسپس کيسه بزرگ که حاوي کيسه?هاي نايلوني است با استفاده از لوله لاستيکي به طول 30 سانتي متر در داخل شکمبه شناور ماند پس از اتمام زمان انکوباسيون کيسه?ها خارج شده، شسته شده و در معرض جريان آب سرد قرار گرفت تا زماني که تخمير متوقف شود آب خارج شده وکاملاً شفاف شد. جهت تبخير آب کيسه?ها به مدت 24 ساعت در 65 درجه سانتي?گراد قرار گرفت و سپس به منظور تعيين درصد ماده خشک آن، مدت 24 ساعت در دماي 105 درجه سانتي?گراد در داخل آون قرار داده شد. درصد ماده خشک وپروتئين خام ناپديد شده از طريق فرمول?هاي زير محاسبه شد:
100?(وزن اوليه خوراک?درصد پروتئين)/{(وزن کيسه-وزن کيسه همراه نمونه پس از انکوباسيون)-(وزن کيسه – وزن کيسه همراه نمونه)} =درصد ماده خشک ناپديد شده
100?(وزن اوليه خوراک?درصد پروتئين)/{(درصد پروتئين باقيمانده?وزن باقيمانده انکوباسيون) – (درصد پروتئين?وزن اوليه خوراک)}=درصد پروتئين ناپديد شده
توسط نرم?افزارهاي موجود تجزيه?پذيري بالقوه با استفاده از مدل (ct-e-1) b+a =P محاسبه شد.

3-1-6-1- عمليات انجام شده پس از خروج کيسه?ها از داخل شکمبه
پس از پايان يافتن هر زمان تخمير، کيسه?هاي حاوي مواد خوراکي که در معرض تخمير شکمبه قرار گرفت و از داخل شکمبه از طريق فيستوله خارج گرديد و بلافاصله پس از خارج کردن، کيسه?ها در آب سرد قرار گرفتند. اين کار جهت توقف سريع?تر عمل تخمير ميکروبي بر مواد خوراکي داخل کيسه?ها انجام شد. هم?چنين اين کار باعث شد مواد شکمبه?اي و بخشي از ذرات ريز که به کيسه?ها چسبيده، از آن جدا شود. سپس کيسه?ها در ماشين لباسشويي با آب سرد و به مدت 15 دقيقه با 600 دور در دقيقه شستشو داده شد. سپس آن?ها به انکوباتور منتقل و پس از 24 ساعت خشک شدن، آن?ها در دماي 60 درجه سانتي?گراد وسپس به مدت 48 ساعت در دماي آزمايشگاه قرار داده شدند. درصد تجزيه?پذيري هر يک از مواد مغذي، پس از تعيين مقدار آن ماده مغذي در ماده اوليه ودر باقيمانده آن ماده در کيسه?ها پس از مدت زمان تخمير با استفاده از رابطه زير تعيين گرديد:
100× مقدار ماده مغذي در نمونه اوليه /مقدار ماده مغذي در نمونه باقيمانده – مقدار ماده مغذي در نمونه اوليه = درصد تجزيه پذيري يا ناپديد شدن
رابطه فوق درصد تجزيه?پذيري بالقوه را نشان مي?دهد. وعوامل ديگر از جمله سرعت و ميزان عبور مواد از شکمبه را در نظر نمي?گيرد. به همين منظور رابطه ديگري براي بيان دقيق تر تجزيه?پذيري ارائه گرديد که اين رابطه تجزيه?پذيري موثر مواد خوراکي را نشان ?داد.
P = a + bc/(c+r) تجزيه?پذيري موثر
که در اين رابطه(P) تجزيه?پذيري مواد خوراکي،b مواد نامحلول امّا به?طور بالقوه قابل تجزيه،a بخش محلول ماده خوراکي، c نرخ ثابت تجزيه بخشb در واحد زمان و r سرعت عبور مواد از شکمبه مي?باشد (صوفي، 1379؛ نويدشاد و جعفري صيادي، 1379).
مقدار r بر اساس سطوح مصرف خوراک توسط دام برآورد شد. که مقدار آن در سه سطح، برابر

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید